In mijn tennisclub is een goed spelende 65-plusser die in uitstekende conditie is. Hij vertelde het volgende verhaal.

Senioren in Nederland krijgen elk jaar de gelegenheid tot gratis reizen met de trein. Daarvoor worden kaartjes gebruikt die vooraf gestempeld moeten worden. Mijn tennisvriend is iemand van de welopgevoede generatie maar realiseerde zich pas in de trein dat hij niet gestempeld had. Hij ging daarom in de rijdende trein op zoek naar een conducteur om dat verzuim te laten herstellen. Want stel je voor, je krijgt zomaar een fikse boete als je dat kaartje niet gestempeld hebt. Helaas trof hij de conducteur niet en keerde terug naar de coupe. Daar stond Femke Halsema als een persoonlijke bewaking bij zijn spullen. Hij legde uit dat hij op zoek was naar een conducteur om zijn kaartje te laten stempelen. Daarop zei de bezorgde Femke: “ach meneer, die komt vanzelf bij u langs.”

Vermoedelijk veronderstelde Femke met een dementerende bejaarde van doen te hebben. De man maakte op haar een wat verwarde indruk. Het illustreert hoe makkelijk wij als vanzelfsprekend de hele dag aannames doen. Dat is goed verklaarbaar. Stel je voor dat je over alles de hele dag bewust moet nadenken... Mijn vriend is allesbehalve dement al heeft hij wel bepaalde excentrieke eigenschappen. Daarom is hij ook zo interessant, het is een gave zoals hij naar de wereld kijkt, met zoveel humor en betrokkenheid. “Ja”, zei hij, “als ik haar weer tegenkom zal ik het haar alsnog uitleggen. Ze moet wel helemaal gedacht hebben dat het niet goed met mij ging omdat ik bij het eerstvolgende station uitstapte om mijn kaartje te stempelen. Dat zal zij heel vreemd gevonden hebben.”

 

Zo gaat het ook met onze besluitvorming. We doen de hele dag aannames. Ook, of misschien wel juist, over de meest elementaire zaken. En dan blijkt het uiteindelijk precies anders te zijn, met soms hele nare gevolgen. “Met de kennis van nu”, heet dat dan. Maar het is domweg omdat we veronderstellingen doen. We kunnen niet anders.