Vorige week promoveerde Tonnie van der Zouwen op een onderzoek naar de werking van ‘Large Scale Interventions’. De subtitel van de dissertatie is ‘Towards sustainable organisational change with the whole system’. Wat verstaan we eigenlijk onder duurzaam?

Gelukkig bevat het boek een goede toelichting hierop. Duurzame verandering betekent niet dat er een nieuwe status quo komt. Nee, het betekent dat we de capaciteit opbouwen om met veranderende omstandigheden om te gaan. In wetenschappelijke termen: we slagen er in om de transitie te maken van eerste orde leren, naar tweede orde leren. Van eerste orde leren is sprake wanneer een fout wordt ontdekt en hersteld. Bij tweede orde leren gaat het om reflecteren op het handelen zelf door een interactief proces van vragen stellen, uitproberen, handelend bijstellen en bijsturen.

De interventies die worden toegepast zeggen op zichzelf vaak nog niets over of dit eerste orde leren oplevert of tweede orde leren. Het werkstuk levert ons heel veel informatie en inzichten op over wat werkt en wat niet. Het resultaat is een praktijkgids (eerste orde leren) waar we uit kunnen putten om duurzame resultaten te bereiken (tweede orde leren).

Hoe belangrijk dat is illustreert mijn laatste opdracht. Daar was de vraag: wij werken heel hard en gemotiveerd, maar toch lukt het ons niet de performance van de organisatie te verbeteren. Wat moeten wij doen om dit te veranderen?

Het antwoord ligt waarschijnlijk hierin dat de gepleegde interventies blijven steken in de fase van het eerste orde leren en de organisatie als geheel niet in staat is om met de stroom veranderingen om te gaan. In zo’n situatie kan het wijs zijn om minder acties te initiëren maar meer ruimte voor reflectie te nemen. Onder het motto: “Als je meer doet wat je deed, krijg je meer van hetzelfde”.

(Variant op “Als je alles doet wat je deed, krijg je wat je kreeg”, Edward de Bono.)

Niet het aantal interventies is belangrijk maar wel de keuze welke je inzet. Het boek “Building an evidence based practical guide to Large Scale Interventions” is verkrijgbaar bij Eburon.