De anekdote van de vlinder die de oorzaak kan zijn van een orkaan aan de andere kant van de wereld is algemeen bekend. Ik moest er aan denken door het bericht dat talloze zeldzame, beschermde vogels in een natuurreservaat op een atol bij Hawaii zijn gesneuveld door de tsunami in Japan. Ongeveer 60% van het atol werd overspoeld door de anderhalve meter hoge golven die urenlang aanhielden. Het vlindereffect is bekend uit de chaostheorie (Lorenz, 1961). Kleine gebeurtenissen kunnen grote gevolgen hebben. En omgekeerd.

In de natuur zijn die gevolgen in zichzelf evident. Wat het betekent voor mensen is een ander verhaal. Door menselijk ingrijpen zijn er behalve natuurlijke gevolgen ook andere gevolgen verbonden aan dezelfde oorzaak. En dramatische gevolgen zoals nu met de kerncentrale in Fukushima. Het is een kettingreactie waarvan we het verloop niet kunnen voorspellen.

De metafoor is ook toe te passen wanneer we kijken naar wat er in organisaties gebeurt. Het is mogelijk met een kleine interventie grote gevolgen te bereiken. Maar ook is het mogelijk dat met heel hard werken slechts weinig of niets bereikt wordt.

Nu is het de mens die vlinder is en met de vleugels slaat zonder te weten wat het gevolg zal zijn.