Soms heb je een toevallige samenloop. Ik las afgelopen week 2 boeken die op het oog niets met elkaar te maken hebben. Het ene heet “Aanschouw de vogels” (ik werk aan een uitgebreidere versie van Gevleugeld leiderschap), het andere heet “Over de grenzen van disciplines” (ik werk aan de methodologische verfijning van Zingeving in besluitvorming). Wat heeft dat nu met elkaar van doen?

Parallellen

Hoe meer je studeert hoe beter je ziet dat we zo vreselijk weinig echt weten. Naarmate ik verder kom in de vogelwereld wordt het steeds nijpender. Eigenlijk weten we er geen bal van. In de 526 pagina’s die de erudiete Colin Tudge ons daarover presenteert is de rode draad dat we maar wat gokken als het gaat om het gedrag van vogels. Wij, mensen, delen de vogels in soorten in. We gaan dan determineren en daarna zoeken we of een bepaalde waargenomen vogel in de gedefinieerde soort past. Er komen dan ook nog steeds nieuwe soorten en subsoorten bij. Er is een hele vogelwetenschap ontstaan met tijdschriften en alles wat daar verder bij hoort.

Iets soortgelijks doen we ook in de academische wereld. Die is opgedeeld in disciplines met allerhande vertakkingen die overigens per land en continent behoorlijk kunnen verschillen (net als bij vogels). Sommige disciplines bestaan tijdelijk en er ontstaan natuurlijk ook weer multi-disciplinaire varianten (net als bij vogels). Ruud Abma heeft dat voortreffelijk beschreven. Wie mee wil doen in een discipline moet zich conformeren aan de afspraken die de discipline zichzelf oplegt (net als bij vogels). Voldoe je daar niet aan dan moet je het ergens anders zoeken (net als bij vogels). Het frappante is dat niemand zeker weet dat de gehanteerde afspraken de juiste zijn. Dat is het kenmerk van wetenschapsbeoefening: als je iets zeker weet hoef je het niet meer te onderzoeken. Disciplines die vast zitten in hun (deels impliciete) afspraken en geen vragen meer stellen over hun methodiek zijn wat dat betreft niet meer wetenschappelijk bezig.

Aanschouw de wetenschap

De parallel tussen de twee boeken vind ik opmerkelijk. Niet alleen wat betreft het in hokjes indelen maar ook het gebrek aan echte wetenschap. Op zijn best kunnen we zeggen: we zeggen dat het zo is omdat we niet beter weten.

Link: Ruud Abma - over de grenzen van disciplines