Op 11-11-’11 promoveerde Rene Weijers aan de universiteit van Tilburg op een kwalitatief onderzoek naar de kracht en kwetsbaarheid van topbestuurders. Gewoonlijk gaat de aandacht vooral uit naar de mislukkingen. Dat gebeurt al zoveel dat Weijers er bewust voor heeft gekozen om te zoeken naar wat lukt en hoe topbestuurders hun rol daarvoor vervullen. Het zijn de positieve boegbeelden, wellicht de zwijgende meerderheid van onze bestuurders, waardoor er zoveel goed gaat, zelfs in tijden van economische crisis.

Dat positieve klinkt ook voluit door in de titel van het boek: “Dienen en deugen”. Volgens Weijers zijn twee met elkaar samenhangende kwaliteiten in het repertoire van topbestuurders in beeld: ‘being’ en ‘doing’. Het eerste verwijst naar integriteit, geloofwaardigheid, authenticiteit, moreel gezag en verantwoordelijkheidsbesef. Het tweede gaat over organiseren, sturen en inspireren. De topbestuurder pendelt steeds met die twee rondom alle ingewikkeldheden die zich voordoen.

Uit het onderzoek komt een genuanceerd beeld naar voren: er is niet 1 route naar succes.  Het maakt natuurlijk ook verschil hoe je ‘succes’ definieert. Gaat het om het realiseren van een financiële doelstelling op korte termijn, of gaat het om het scheppen van toegevoegde maatschappelijke waarde op langere termijn?

Horizontaal leiderschap

Bij de tien topbestuurders die uitgebreid aan bod komen is sprake van een individuele ontdekkingsreis waarin gaandeweg betekenisvolle inzichten en ervaringen ontstaan. De opgetekende verhalen geven stof om over na te denken. Dat is de waarde van zo’n onderzoek ook: op de schouders van voorgangers gaan staan en verder proberen te kijken. Dat geldt niet alleen voor boegbeelden, maar voor iedereen. In de complexe omgeving is het de uitdaging om juist niet alles bij de CEO te leggen maar leiderschap en ondernemend gedrag in de breedte aan te moedigen.

De bevindingen in “Dienen en deugen” zijn een warm pleidooi voor zo’n uitgebalanceerde benadering. Het is een stap vooruit als dit type bestuurder zich meer manifesteert.

Het boegbeeld van Stad Amsterdam siert de kaft van het boek. Het is een langharige vrouw die een arm vooruit strekt en het V-teken met haar vingers maakt: de strijd van de stad voor de vrijheid. Een traan in het linkeroog verwijst naar het lijden van de stad, vooral tijdens de jodenvervolging. De kleine globe in haar andere hand spreekt voor zich: dit grootste Nederlandse zeilschip moet in staat zijn het water van alle wereldzeeën te bevaren. De meeste boegbeelden zijn vrouwelijk. Zij moeten de mannelijke zeegod Neptunus bedwingen.

This image, which was originally posted to Flickr.com, was uploaded to Commons using Flickr upload bot