Het gedoe over de cijfers, de effecten van de plannen van de programma’s van de politieke partijen in concrete situaties, domineert de discussies. Er is geen touw meer aan vast te knopen, het CPB kan het ook niet oplossen en de politici zagen maar door aan hun eigen stoelpoten. Nog even en niemand heeft er nog enig vertrouwen in. En vertrouwen is essentieel voor de leefbaarheid. Het is onze manier om de complexiteit een beetje hanteerbaar te maken.

Het gecijfer ademt nog steeds de gedachte van de maakbare samenleving. Men durft zelfs te voorspellen hoeveel banen er in 2040 ontstaan als gevolg van de huidige plannen. Is er iemand die dat echt gelooft? Het lijkt me de hoogste tijd om de agenda te veranderen. De vraag is: in wie kunnen we vertrouwen hebben om de komende jaren de goede beslissingen te maken? Wie is in staat om over de eigen schaduw heen te stappen? Wie toont flexibiliteit en lerend vermogen? Wie toont de wijsheid niet in pacht te hebben?

In de twee vorige blogs betoogde ik dat de vorm van het debat voor het beantwoorden van deze vragen niet zo geschikt is. Zeker niet wanneer de vraagstellers vooral op zoek zijn naar de schijnzekerheid van getallen. Ik kijk met bewondering naar de lijsttrekkers die hun best doen in enkele seconden deze vragen te beantwoorden maar ik ontsnap niet aan de gedachte ‘waar halen ze die overtuiging toch vandaan? Hoe weten ze dat nou zo zeker?’

De werkelijkheid houdt zich niet aan de cijfers en is complexer dan economische modellen die geen voorspellende waarde hebben. Het zou daarom goed zijn om veel meer te kijken naar de visie op hoe we de meer- of mindere welvaart verdelen. Hoe kunnen we het oude instrumentarium dat langzamerhand niet meer voldoet het beste vernieuwen? Hoe verhogen we ons aanpassingsvermogen? Hoe kan de overheid beter samenwerken met private organisaties?

Het is daarbij niet nodig om net te doen of het dramatisch slecht gesteld is met het land. Dat is in vergelijk met andere landen allerminst het geval. Op het meest recente scorebord staat Nederland op plaats 12. Van de Europese landen staan alleen Zweden en Luxemburg hoger. (Zie World Competitiveness Yearbook 2010). Het is maar een lijstje, maar toch. 

Het is in het belang van de samenleving en van de politici die nu het vertrouwen vragen om de agenda te veranderen.