Wie begrepen wil worden kan beter geen moeilijke woorden gebruiken. Ook is het raadzaam om er van uit te gaan dat de toehoorder geen of weinig voorkennis heeft. Het is zaak de eigen gedachten stap voor stap uiteen te zetten. Anders haakt het publiek af. Of erger nog, men begrijpt het verkeerd en trekt onjuiste conclusies.

Vandaag, was de president van de Hoge Raad der Nederlanden in het programma Buitenhof op televisie. Hij is de hoogste en belangrijkste rechter in ons land. Zijn oordeel legt dus meer gewicht in de schaal dan dat van u of van mij, zou je kunnen zeggen. In het gesprek maakte deze Prof. Mr. Corstens een uitgebalanceerde indruk. Het was of alles wat hij zei steeds werd afgewogen. Niets van wat hij zei ontstond zomaar per ongeluk. Alles leek vooraf bedacht. De actualiteit, hoe kan het anders, staat in het teken van het ‘proces Wilders’. De president van de Hoge Raad deed er verschillende uitspraken over.

Prof. Corstens had het over de deugd ‘temperantia’, gematigdheid. Die zijn we een beetje uit het oog verloren, zei hij. De gematigdheid wordt in de klassieken uitgebeeld doordat een engel steeds, heel voorzichtig, water van de ene kan in de andere kan overschenkt. Dat staat symbool voor balans en harmonie. In het algemeen zien we in de hele maatschappij tegenwoordig alles scherper worden. In plaats van gematigdheid is er meer polarisatie. Weinig rust, veel deining, geen water bij de wijn. Daarvan lijkt Wilders een duidelijke exponent te zijn. Bijvoorbeeld als hij zegt dat bij een voor hem ongunstige rechterlijke uitspraak, miljoenen Nederlanders het vertrouwen in de rechtspraak zullen verliezen. Naar het oordeel van de president van de Hoge Raad is deze uitspraak van Wilders ondermijnend voor de rechterlijke macht.

Dit oordeel van de hoogste rechter is in mijn ogen op zichzelf niet een voorbeeld van gematigdheid. Het bevat een stevig verwijt aan de volksvertegenwoordiger die in een volgende fase van de rechtsgang nog bij hem terecht kan komen. Ik kan me goed voorstellen als de heer Wilders hier in zijn bekende, niet gematigde stijl, op zal reageren.

Het is een hele opgave om iemand die polariseert volgens de kunst van de temperantia te benaderen.