De getuigen van het ongeval hebben zich gemeld. We weten nu zeker dat er geen stomme fout is gemaakt. Er moet dus een andere aanleiding zijn geweest voor de bijna fatale valpartij. Verder onderzoek doen brengt ons bij het dilemma wat je dan nog wel en wat niet gaat onderzoeken. De ervaring leert dat het vaak voorkomt dat het bij een eenmalig incident blijft. Er is daarom enige terughoudendheid om allerlei mogelijke oorzaken diepgaand te onderzoeken. Het heeft de voorkeur eerst maar eens te kijken of er nog eens zo’n incident gebeurt.

Dat moet worden afgewogen tegen de kans dat er toch een oorzaak kan worden geconstateerd. En we weten dat hoe eerder een diagnose gesteld kan worden hoe beter de kans op een succesvolle behandeling. Het blijft een zoekplaatje.

zondag 24 januari 2010

Door de omstandigheden ben ik nu deelgenoot van medische besluitvorming. Mijn echtgenote is zeer ongelukkig gevallen met de fiets en opgenomen in het ziekenhuis waar ze zelf als arts werkt. Omdat niet duidelijk is waardoor ze ten val is gekomen - het voorval is door een hersenschudding uit haar geheugen gewist - is uitgebreid medisch onderzoek noodzakelijk. Als zij het bewustzijn heeft verloren en daardoor gevallen is, heeft dat ergens een oorzaak. Als zij een verkeerde manoeuvre heeft gemaakt waardoor ze vervolgens viel zijn die onderzoeken niet nodig. 

In ‘How Doctors Think’ (2007) beschrijft dokter Jerome Groopman hoe onbewuste aannames van invloed kunnen zijn op wat dokters doen. Het is een lezenswaardig boek met verhalen over hoe het soms kan gebeuren dat verkeerde diagnoses gesteld worden. Recent wetenschappelijk onderzoek ondersteunt de waarnemingen van Groopman. We blijken een sterke neiging te hebben om resultaten van onderzoeken te interpreteren naar wat we verwachten. Het is zaak om dat te onderkennen en ons open stellen voor ‘anders denken’. Ik denk dat dat de essentie is. Het is de kunst om te onderkennen wat niet routinematig kan worden behandeld. Met andere woorden: vooroordelen en aannames kunnen letterlijk en figuurlijk dodelijk zijn.

Een ander fascinerend aspect is dat als we eenmaal in een bepaalde oplossingsrichting denken we de neiging hebben om daar in door te gaan. Misschien zelfs tot het bittere einde. In de actuele situatie met mijn echtgenote is het proces in gang gezet om bepaalde onderzoeken te doen: dan zullen ze ook gedaan worden. De dokter doet geen onderzoek naar wat er precies is gebeurd, hij doet onderzoek naar mogelijke oorzaken van de gevolgen die hij waarneemt. 

Wij hebben daarom zelf actie ondernomen om getuigen van de valpartij op te sporen en zo precies mogelijk te reconstrueren wat er is gebeurd. Wanneer zij bijvoorbeeld een stuurfout heeft gemaakt zijn alle onderzoeken naar een medische oorzaak overbodig. Het valt normaliter buiten de scope van de medici om op deze manier te kijken en te onderzoeken. Dat past niet in de werkwijze en daar is het systeem niet op ingesteld. De medicus kijkt medisch en gaat daarbij uit van of houdt op zijn minst rekening met ‘worst case’.

Onze hoop is gevestigd op het verhaal van de getuigen. Liever een stomme fout dan een medische oorzaak. Dat scheelt veel zorgen, tijd en kosten. De tegenhanger van ‘How Doctors Think’ is ‘How Patients Act’. In dit soort situaties is feitelijk onderzoek minstens zo belangrijk als medisch onderzoek.    

(wordt vervolgd)