Maandag was ik aanwezig bij een seminar rondom de opening van de nieuwe vestiging van B&A groep in Eindhoven. Maar liefst drie burgemeesters gaven er hun kijk op wat er vanuit hun perspectief actueel nodig is om de huidige maatschappelijke vraagstukken aan te pakken. Een van de rode lijnen is dat een gemeente (zo al ooit) niet op eigen houtje alles kan organiseren wat nodig is. Er is samenwerking nodig met andere overheden, bedrijven en instellingen om de gewenste resultaten te bereiken. Daarvoor is vertrouwen nodig. Het gevoel is dat als de overheid doorschiet in control op de uitvoering het resultaat per saldo minder is. Ambtelijke afdelingen die alleen nog maar cijfers bijhouden en nakijken zijn een schrikbeeld. Het werk wat voorheen door de afdeling werd gedaan is uitbesteed en de ambtenaren controleren alleen nog maar wat de andere partij doet. Daar wordt niemand blij van.

Traditioneel wil een bureaucratie alles controleren omdat dit de manier is waarop het bestuur zich moet kunnen verantwoorden. Uiteindelijk moet er wel rekenschap worden afgelegd. Daar zit dan ook een natuurlijke spanning. Je wint vertrouwen door resultaten te laten zien. Een wethouder of een minister kan meestal niet volstaan met te zeggen ‘heb er maar vertrouwen in’. De bestuurder moet op zoek naar een manier om de democratische controle te effectueren zonder vast te lopen in control. Voor de burgemeesters is het continu zoeken naar wegen om dit proces in goede banen te leiden.

De aandacht voor vertrouwen komt voort uit het gebrek er aan. “Vertrouwen kun je leren” wordt gezegd. Bij geschonden vertrouwen moet je er alles aan doen om dat te herstellen. De Harvard Business Review publiceert er recent over naar aanleiding van het weggespoelde vertrouwen in de financiële sector: “Rethinking Trust”. Als je vertrouwen hebt gaat alles veel sneller legt Stephen M.R. Covey in “The Speed of Trust” uit. Daarmee kun je de concurrentie voor blijven. Kortom, we hebben het nu allemaal over het thema (herstel van) vertrouwen. Het begint op een hype te lijken.

Bij het slotwoord van het symposium meldde Rob Schouten van de B&A groep dat er ook vooral met businesscases gewerkt zou moeten worden. Dat is nog maar de vraag. In die methodiek is het uitgangspunt de precieze beheersing van activiteiten met een bijbehorende verantwoording. Dat lijkt wel erg veel op de manier van werken die niet bevorderend werkt voor het onderlinge vertrouwen. Bij veel van de maatschappelijke problemen is zo’n precieze benadering niet goed mogelijk. Daar ligt de essentie van het dilemma denk ik. Het gaat uiteindelijk om een gezonde balans. Waar het wel om overzichtelijke vraagstukken gaat kan men met een standaard managementmethodiek goed uit de voeten. Waar het complexer is zijn andere sturingsprincipes van toepassing.

Zeggen dat er vertrouwen moet zijn helpt op zichzelf niet net zo min als het produceren van dikke rapporten met cijfermatige informatie.