Iedereen kent wel de self fulfilling prophecy. Door bijvoorbeeld te voorspellen dat de waarde daalt, gaan mensen hun aandelen verkopen en daalt dus de waarde. Het doet er dan weinig toe wat er precies voorspeld wordt, de voorspelling komt uit. Als alle media melden dat de recessie voorbij is stijgt het vertrouwen in de economie, ook als het oorspronkelijke bericht niet klopt.

Recent is een interpretatie van een onderzoek gepubliceerd naar de besluitvorming door anaesthesisten. Het gaat om een simulatie van praktijksituaties die sterk actiegericht zijn. Wat blijkt is dat de ‘stoere’ besluitvormers heel bevattelijk zijn voor bevestiging van de favoriete diagnose. Zij onderbouwen de juistheid van de diagnose met testen en onderzoeken. De informatie uit het onderzoek plaatsen zij in die lijn. Voorzichtige besluitvormers stellen zich meer open voor alternatieve diagnoses. 

Publieke besluitvorming

Bij besluitvorming in het publieke domein is iets vergelijkbaars waar te nemen. Er is een politieke wens om iets te realiseren, bijvoorbeeld een brug of een spoorlijn, maar er is nog veel onduidelijk over de haalbaarheid. Onderzoek moet dan uitwijzen of het voorgenomen besluit haalbaar is. De blik is gericht op het ondersteunen van de favoriete diagnose. De informatie die een onderzoek bevat die aansluit bij deze diagnose wordt met groot gemak ingepast: de self fulfilling interpretation. De favoriete diagnose wordt sterker en sterker. Alternatieven krijgen navenant steeds minder gewicht. De besluitvormer stelt zich er minder voor open. De self fulfilling information bevestigt de besluitvormer in de overtuiging die hij al had.

Tijd

De factor tijd blijkt een belangrijke invloed te hebben. Als een besluitvormingsproces langer duurt neemt de kans dat men vasthoudt aan de favoriete diagnose toe. In de actiegerichte probleem oplossing is het daarom zaak om acties elkaar snel te laten opvolgen. Daarmee is  fixatie te vermijden. Besluitvorming in het democratische proces duurt vaak erg lang. Dat verhoogt de kans op fixatie. Het risico dat hieraan kleeft is niet eenvoudig te beperken met procedures. Inzicht in patronen van besluitvorming helpt. Periodieke verkiezingen hebben een corrigerend vermogen ook al zijn die hooguit indirect verbonden aan bepaalde onderwerpen.

Gezien vanuit dit perspectief hebben de minder stoere politici een pre. Je zou kunnen zeggen: “stoer stemmen is niet wijs”.

Het is bijna 2010. Laten we voorspellen dat het een geweldig jaar wordt voor iedereen! En laten we onze acties daarop richten. Dan kunnen we eind 2010 bekijken of de theorie klopt. Is dat stoer of is dat wijs?